Thứ hai, 18/12/2017 | 23:15 | Âm lịch: 1/11/2017

Lịch sử và truyền thống dòng họ Vũ làng Ngọ Dương

Ngày đăng :26/09/2014

Sau cái chết của cụ, anh em dòng họ Vũ làng Mộ Trạch và họ Vũ các làng lân cận đã phải ly tán, để tránh sự truy bức. Một trong số những người anh em ấy đã tới làng Ngọ Dương lánh nạn, giả dạng một gia đình thuyền chài.

Các thế hệ sau này không ai biết được tên thật, chỉ biết tên chữ của cụ là Tự Giác Tĩnh. Về định cư ở làng Ngọ Dương, cụ không quăng chài kéo lưới mà mở lớp dạy học. Trước khi qua đời, cụ dặn lại con cháu: “Chàng Vạc là cố hương của dòng họ Vũ”. Thời gian trôi đi và đến nay đã gần 1000 năm mới tìm được địa danh cội nguồn: Chàng Vạc là thôn Niên Mạc, xã Mạc Thủ, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương ngày nay.

Nhà từ đường họ Vũ làng Ngọ Dương

Họ Vũ làng Ngọ Dương ngày một sinh sôi nảy nở và cứ thế sống ẩn dật, âm thầm lặng lẽ. Mãi đến năm 1520 thuộc triều đại Lê sơ mới có cụ Vũ Nghi tham gia khoa cử. Cụ đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, khoa thi Canh Thìn, niên hiệu Quang Thiệu thứ 5, đời vua Lê Chiêu Tông, làm quan tới chức Lại khoa đô cấp sự trung, tước bá. Năm 1527, nhà Mạc lên ngôi thay thế nhà Lê sơ. Triều chính đổi thay, cụ Vũ Nghi trở về quê nhà Ngọ Dương, mở lớp dạy học, sống quãng đời còn lại trong thanh bạch. Cụ sinh hạ được 4 người con: người con cả tên chữ là Tự Khanh (không rõ tên thật), làm quan tại Thạch Thành (Thanh Hóa); người con thứ hai là Vũ Thùy Dương; người con thứ ba là Vũ Văn Hàn (tự Văn Nhã) và người con thứ tư tên chữ là Tự Trình (không rõ tên thật). Năm 1540, cụ Vũ Thùy Dương và cụ Vũ Văn Hàn chuyển cư xuống Lan Hương ấp (nay là thôn Hạ Đỗ, xã Hồng Phong, huyện An Dương, Hải Phòng). Ở lại Ngọ Dương chỉ còn người con út tên chữ là Tự Trình. Như vậy, cụ Vũ Nghi là cụ tổ phân ngành dòng họ Vũ của 2 làng Ngọ Dương và Hạ Đỗ.

Họ Vũ 2 làng trên chịu ảnh hưởng lớn của cuộc khởi nghĩa nông dân (1739 – 1752) do Nguyễn Hữu Cầu, Vũ Trác Oánh, Nguyễn Cừ và Nguyễn Công Chất lãnh đạo. Cuộc khởi nghĩa đã huy động tới 10 vạn quân chống lại triều đình phong kiến. Khởi nghĩa kéo dài từ năm 1739 đến năm 1741, thu được nhiều kết quả. Về sau, lực lượng suy yếu dần và đến năm 1752 thì thất bại hoàn toàn. Quyền thế lúc đó thuộc về Phạm Đình Trọng và Hoàng Ngũ Phúc. Trong triều đình lúc bấy giờ, ai mang họ Nguyễn, họ Vũ đều bị nghi ngờ, o ép. Cụ Vũ Đức Lương (làng Hạ Đỗ) lúc đó là quan trường thi Quốc Tử Giám, phải đem con trai cả của mình là cụ Vũ Đình Đạt cho làm con nuôi cho Phạm Đình Trọng. Cụ Đạt nhờ có thân phụ đỡ đầu nên được làm quan bản xứ. Cụ lập gia đình và định cư tại Kinh Giao (xã An Hưng, huyện An Dương, Hải Phòng ngày nay). Sau này, cụ Đạt đưa người con cả Vũ Đình Thìn về quê Hạ Đỗ làm trưởng họ. Còn người con thứ hai Vũ Đình Thanh và người con thứ ba Vũ Đình Thành định cư tại thôn Kinh Giao. Riêng người con thứ tư Vũ Phúc Khánh dạy học, lập gia đình và định cư tại thôn Mĩ Cụ, xã Chính Mỹ, huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng ngày nay.

Triều hậu Lê, do biến cố lịch sử Trịnh – Nguyễn phân tranh nên dòng họ Vũ Ngọ Dương lại tiếp tục li tán. Cụ Vũ Kiều (sinh năm 1695 – không rõ năm mất) xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo; thưở hàn vi cụ đi ở chăn trâu cho nhà giàu trong vùng. Nhà chủ đón thầy về dạy con học chữ. Cụ Vũ Kiều chỉ học lén mà học một biết mười. Vị gia sư ấy rất quý cậu bé Kiều vì cho rằng đây là con người có tài năng xuất chúng, có đức độ để tế thế an dân, nên hết lòng chỉ dẫn dạy bảo. Năm 19 tuổi, chàng môn sinh dự bị ấy tham dự thi Hương đoạt giải Nguyên. Năm 27 tuổi dự thi Hội, lời lẽ bài quyển thống thiết, dốc bầu tâm sự của mình, nói ra nỗi khổ cực của nhân dân và khát khao được đóng góp công sức phục hưng đất nước. Nhưng cụ bị quan chấm trường thi đánh trượt vì cho rằng môn sinh này quá ngạo mạn, ngông cuồng. Vua Lê Dụ Tông hay tin, ngự xem quyển thi, liền cho đỗ Hội Nguyên. Năm 1721, Vũ Kiều tham dự thi Đình, đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, khoa thi Tân Sửu, niên hiệu Bảo Thái thứ 2, làm đến chức Thừa Chính sứ, là Chánh sứ tỉnh Sơn Nam. Cụ có nhiều công lao phò vua, giúp nước, nghiên cứu chính trị, viết sách binh thư, đề xuất kế sách khuyến nông… Là quan án, cụ xử phạt nghiêm minh bọn tham nhũng, bênh vực dân lành bị oan trái, qui tụ nhân tâm để hưng chấn quốc gia.

Trong bối cảnh lịch sử đương thời, vua quan tranh giành địa vị lẫn nhau, kẻ xấu vây bè kết cánh, âm mưu hại cụ Vũ Kiều. Bọn lộng quyền đã dâng biểu, tấu lên vua xin xử tội cụ, vì cụ quá khảng khái. Bọn họ vu oan cho cụ mật giao, ủng hộ các cuộc khởi nghĩa của nông dân. Dù nhà vua rất đỗi mến mộ tài năng, đức độ của cụ nhưng trước sự thúc ép gay gắt của quần thần và phủ chúa đành dùng “đặc ân” ban cho cụ chén rượu độc đề được chết toàn thây nơi quê cũ. Sau khi cụ mất, vua Lê Hiến Tông bình xét công trạng liền ban tặng chức Hình bộ hữu thị lang, cho lập đền thờ tại quê hương – gọi là Đền Nghè – tức đình làng Ngọ Dương, xã An Hòa, huyện An Dương, Hải Phòng ngày nay.

Nhận chén rượu độc vua “ban”, biết rằng sự sống của mình chỉ còn tính bằng giờ khắc, cụ Vũ Kiều vội vã trở lại phủ đường vùng Duyên hải tỉnh Sơn Nam (nay là tỉnh Thái Bình) – nơi cụ đang nhậm chức, dặn dò gia nhân cẩn thận, rồi lặng lẽ trở lại quê nhà làng Ngọ Dương chờ chết. Cụ Vũ Kiều mất ngày 24 tháng Giêng âm lịch (không rõ năm). Phần mộ của cụ được an táng tại quê hương, xây lăng tẩm cẩn thận và được con cháu họ Vũ làng Ngọ Dương cũng như con cháu hậu duệ ở Anh Dũng (xã Đông La, huyện Đông Hưng, Thái Bình) đời đời hương khói.

Cụ Vũ Kiều sinh được 3 người con trai: Người con trưởng Vũ Thế Kế lập nghiệp tại Ngọ Dương. Lăng mộ được ngành 3 do ông Vũ Nhẹn (ngành trưởng) xây dựng khang trang; có nhà thờ riêng để phụng thờ cụ Vũ Kiều và gia tộc. Người con thứ hai là Vũ Thế Lộc thông minh, nhanh nhẹn, được theo cha đến tỉnh Sơn Nam để tiếp tục học hành. Chuyện kể rằng: Sau khi nhận rượu độc vua ban, trở về huyện đường, cụ Vũ Kiều đem người con thứ hai này kí thác cho một gia nô thân tín ở làng Giống nuôi dưỡng, mong giữ được giống nòi, đề phòng phải chịu họa “chu di tam tộc”. Nay bài vị cụ Vũ Thế Lộc được thờ phụng tại từ đường dòng họ Vũ gia ( thôn Anh Dũng, xã Đông La, huyện Đông Hưng, Thái Bình). Ngôi từ đường đã được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử văn hóa. Người con trai út là Vũ Thế Hiển, tham gia đầu binh, đồn trú tại Thái Nguyên. Do thất lạc tin tức, hiện nay không có dấu vết gì để liên lạc được với ngành cụ Vũ Thế Hiển.

Gần đây, từ đường dòng họ Vũ làng Ngọ Dương đã xây dựng xong. Lễ cắt băng khánh thành thật quy mô, hoành tráng, với tổng kinh phí gần 2 tỷ đồng, ghi nhận sự đóng góp nhiệt tình sức người, sức của cả dòng tộc. Cộng với sự tài trợ quý báu của các chi họ khác ở mọi miền và các nhà doanh nghiệp, các con em ngoại tộc, từ nay dòng họ Vũ làng Ngọ Dương đã có một từ đường bề thế, tầm cỡ để hương khói phụng thờ Tổ phụ. Đây cũng là nơi gìn giữ, hun đúc khí thiêng của dòng tộc – nơi phát tích nòi giống, sản sinh ra các bậc tài danh, xứng đáng là con em Vũ tộc tinh hoa.

 Tài liệu tham khảo:

1. Gia phả họ Vũ làng Ngọ Dương, An Hòa, An Dương, Hải Phòng

2. Gia phả họ Vũ làng Hạ Đỗ, xã Hồng Phong, An Dương, Hải Phòng

3. Gia phả họ Vũ gia làng Anh Dũng, xã Đông La, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

                                                                                                               VŨ THỊ MINH THẢO – VŨ LỆNH NĂNG 

Họ tên(*) :

Email(*) :

Nội dung(*):

Mã xác nhận :

 
Please type code from the image.

Tin bài khác
Trao đổi thông tin
Vo Hoang( 21/11/2014 )
Mong có nhiều thông tin chính thống và hữu ích , xin cám ơn !
Ý kiến của bạn
vũ hiển( 14/11/2014 )
Vũ tộc tinh hoa chúng tôi rất mong trang dong họ vũ võ vn sớm được đưa vào hoạt động
Ý kiến của bạn
Vũ Thanh( 11/11/2014 )
Xin cảm ơn Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam đã xây dựng một website rất quy mô, chứa đựng nhiều thông tin về dòng họ để cho thế hệ trẻ hôm nay hiểu hơn về nguồn cội. Xin chúc hoạt động của dòng họ ta ngày càng hùng mạnh ạ !
Ý kiến của bạn
Con Cháu( 10/11/2014 )
Cảm ơn BQT. Rất mong trang web sẽ phát triển và là trang thông tin đầy đủ các hoạt động của dòng Họ.
Ý kiến của bạn
Vũ Hoàng Anh - VSI( 11/10/2014 )
Trang web đang hoạt động thử nghiệm, mong mọi người góp ý ! Xin cám ơn !
Ý kiến của bạn
Võ Tuấn Hoàng( 10/02/2104 )
Cảm ơn HDDH Vũ-Võ Việt Nam, website này đã mang nhiều thông tin cần thiết để mọi thế hệ trong dòng tộc hiểu về cội nguồn và gắn kết với nhau hơn.
Ý kiến của bạn